Bornholm to także przykład, jak nieodwracalne bądź trudno odwracalne mogą być skutki zniszczenia przyrody. Na Bornholmie inwestowane są ogromne środki, by przywrócić stan pierwotny i bioróżnorodność na osuszanych niegdyś terenach, przez wyspę ma też przebiegać pas zieleni, zasadzany jest las, odtwarzany drzewostan, który całkowicie został dawno temu wycięty. Takie działania wymagają niestety dużych środków i czasu. To co kiedyś łatwo zniszczono, teraz odbudowywane będzie przez dziesiątki lat. 

 

Odwiedziliśmy i poznaliśmy instytucje, osoby zajmujące się innowacyjnymi projektami na rzecz zrównoważonej przyszłości Bornholmu, należącą do gminy Bornholms Energi & Forsyning, odpowiedzialną za zaopatrzenie w wodę pitną, gospodarkę ściekową, ogrzewanie miejskie, produkcję energii elektrycznej etc. W trzech lokalizacjach skupiliśmy się na projektach adaptacji do zmian klimatu, obszarach ryzyka związanych z ekstremalnymi opadami deszczu, powodziami, burzami, suszą i erozją, zaopatrzeniem w wodę. W siedzibie samorządu Bornholm w Rønne odbyło się spotkanie na temat gminnego planu działania na rzecz klimatu i sposobu jego wdrażania, ze szczególnym uwzględnieniem ekologicznej transformacji Bornholm Energy Island oraz co ważne gotowości i zaangażowania mieszkańców. Prezentacja działań przygotowana została przez pracowników miejskiego wydziału rozwoju. Tu również zaplanowano spotkanie z udziałem burmistrza Jacoba Trøsta, przewodniczącej komisji ds. przyrody, środowiska i planowania Helle Munk Ravnborg oraz dyrektor ds. klimatu i spraw technicznych Lisbeth Røgind. W programie była także wizyta w gospodarstwie Simblegaard i spotkanie z właścicielem Lennartem Westhem, przewodniczącym Związku Rolników na Bornholmie, który przedstawił trzyczęściowy plan ekologiczny, dotyczący ekstensyfikacji gruntów rolnych na rzecz przyrody, wpływu zmian klimatycznych na rolnictwo etc. Następnego dnia wizyta studyjna w BOFA, miejskiej jednostce zajmującej się gospodarką odpadami, z prezentacją wybranych projektów, związanych z gospodarką w obiegu zamkniętym i lokalną strategią „Zero odpadów od 2032″. Spotkania zakończone z szefem Destination Bornholm Andresem Wibergiem, który przedstawił plany i projekty, dotyczące zrównoważonej turystyki i sieci współpracy samorządu, przedsiębiorców i organizacji w obszarze zrównoważonego rozwoju wyspy.

 

 

Wizyta odbywała się w ramach europejskiego projektu P2R WaMa Pathways2Resilience „Wzmacnianie odporności na zmiany klimatu poprzez transformacyjną adaptację i budowanie potencjału w regionie Warmii i Mazur, Polska”, koordynowanego przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie oraz Urząd Marszałkowski. Efektem ma być stworzenie dla naszego subregionu strategię odporności klimatycznej, plan działań i plan inwestycyjny na rzecz odporności klimatycznej, z opracowaną wcześniej przez naukowców oceną aktualnego stanu i odporności klimatycznej regionu.